MODEL ZAKONA O POLITIČKIM STRANKAMA

I Osnovne odredbe

Član 1

Politička stranka je organizacija građana dobrovoljno udruženih u cilju učestvovanja u političkom životu koja se služi demokratskim i mirnim sredstvima.

Delovanje političke stranke je javno.

Politička stranka ima status pravnog lica.

Član 2

Svi građani koji imaju biračko pravo mogu da budu članovi političke stranke, izuzev onih građana koji obavljaju određene funkcije i profesije utvrđene Ustavom i ovim zakonom.

Član 3

Pripadnici vojske i policije ne mogu biti članovi političkih stranaka.

Građani koji obavljaju sudijsku profesiju, profesiju tužioca, javnog pravobranioca ne mogu biti članovi organa političkih stranaka.

Član 4

Politička stranka može da se organizuje i deluje isključivo na teritorijalnom principu.

II Osnivanje političke stranke

Član 5

Političku stranku može osnovati najmanje 3.000 punoletnih građana koji imaju biračko pravo i koji ne spadaju u kategoriju građana navedenih u članu 3. ovog zakona.

Politička stranka koja okuplja pripadnike nacionalnih i etničkih manjina može osnovati najmanje 500 građana koji imaju aktivno i pasivno biračko pravo i koji ne spadaju u kategoriju građana navedenih u članu 3. ovog zakona.

Prikupljanje potpisa osnivača kao i potpisa za članstvo ne sme se vršiti u preduzećima, ustanovama i državnim organima.

Prilikom prikupljanja potpisa osnivača, kao i prijema u članstvo zabranjeno je vršenje bilo kakvog oblika pritiska na građane.

Član 6

Politička stranka se osniva na osnivačkoj skupštini, na kojoj se donosi odluka o osnivanju, statut i program stranke.

Odluka o osnivanju sadrži: cilj udruživanja, imena osnivača udruženja (matični broj ili broj lične karte i adresu) i podatke o zaposlenju ukoliko su zaposleni; naziv političke stranke; sedište stranke; odredbu o tome da će politička stranka delovati na teritoriji Republike Srbije; ime ovlašćenog lica (matični broj ili broj lične karte i adresu) koje će obaviti poslove upisa u registar i koje će zastupati stranku.

Član 7

Statutom političke stranke uređuje se: naziv i druge javne oznake političke stranke (pečat, amblemi i dr.), sedište političke stranke, ciljevi udruživanja, način učlanjivanja i prestanka članstva, obaveze i prava članova, organi političke stranke (nadležnost, ovlašćenja, način izbora, opoziva, način odlučivanja i trajanje mandata), zastupanje i predstavljanje političke stranke, način donošenja i izmene statuta, način donošenja odluke o prestanku rada stranke, način raspolaganja imovinom u slučaju prestanka rada, način donošenja odluke o udruživanju u saveze stranaka (koalicije) i način učlanjenja u međunarodne organizacije.

Član 8

Naziv i oznake političke stranke moraju se jasno razlikovati od naziva i oznaka drugih političkih stranaka koje su već upisane u registar političkih stranaka.

Naziv stranke ne može nositi lično ime niti nadimak.

III Upis u registar

Član 9

U registar političkih stranaka upisuje se: naziv političke stranke, datum podnošenja prijave i broj pod kojim je zavedena prijava, broj i datum rešenja o upisu; sedište i adresa političke stranke; lično ime, adresa i podaci o licu ovlašćenom da zastupa i predstavlja političku stranku; program i statut stranke, promene statuta i programa stranke i odluka nadležnog organa o prestanku rada stranke.

Član 10

Politička stranka je dužna da u roku od 15 dana od osnivanja, podnese prijavu za upis u registar političkih stranaka koji se vodi kod Ministarstva pravde.

Prijava se vrši na obrascu koji propisuje Ministarstvo pravde.

Član 11

Uz prijavu za upis u registar podnosi se zapisnik o radu osnivačke skupštine, odluka o osnivanju, statut i program stranke i imena osnivača.

Podaci koji se unose u obrazac, kao i drugi podaci iz prethodnog stava su javni i objavljuju se u "Službenom glasniku Republike Srbije" zajedno sa rešenjem o upisu političke stranke u registar političkih stranaka.

Član 12

U slučaju da je prijava nepotpuna, prema propisima ovog zakona, ili da statut, odnosno odluka o osnivanju ne sadrži sve propisane elemente (član 6. stav 2. i član 7), ili da postoji osnovana sumnja da neko od osnivača stranke, prema odredbama ovog zakona, ne može biti član stranke ili da ne postoji dovoljan broj osnivača, nadležni organ o tome najkasnije u roku od 15 dana pismenim putem obaveštava ovlašćeno lice stranke, ostavljajući mu rok od 15 dana da dostavi dokaze o ispunjavanju tih uslova.

Član 13

Ministarstvo pravde dužno je da najkasnije u roku od 15 dana od uredno primljenje prijave izvrši upis političke stranke u registar političkih stranaka i o tome odmah obavesti pismenim putem ovlašćeno lice.

Ukoliko u tom roku Ministarstvo pravde ne izvrši upis političke stranke u registar i ne obavesti o tome ovlašćeno lice pismenim putem, smatra se da je politička stranka registrovana i ona ima pravo da započne sa radom.

Član 14

Ministarstvo pravde će odbiti da izvrši upis političke stranke u registar ukoliko stranka ne dostavi sve potrebne podatke niti izvrši dopune i ispravke u roku koji joj je ostavljen za vršenje tih radnji i ukoliko politička stranka nosi naziv koji se jasno ne razlikuje od naziva već registrovane političke stranke ili naziva političke stranke koja se prijavila za registraciju pre političke stranke koja traži registraciju.

Član 15

Politička stranka je dužna da u roku od 15 dana obavesti Ministarstvo pravde o promeni naziva stranke, promeni statuta, programa, kao i o promeni adrese i lica ovlašćenog za predstavljanje i zastupanje stranke.

U slučaju promene naziva, statuta ili programa stranke, politička stranka je dužna da priloži i zapisnik sa sednice na kojoj je usvojena promena.

U registar političke stranke nadležni organ odmah unosi sve promene koje su u skladu sa odredbama ovog zakona.

Ukoliko neka promena nije u skladu sa odredbama ovog zakona ovlašćeno lice stranke se obaveštava pismenim putem najkasnije u roku od 15 dana o odbijanju upisa.

Politička stranka je dužna da u roku od 15 dana postupi u skladu sa zahtevom Ministarstva pravde.

Član 16

U slučaju da Ministarstvo pravde odbije upis političke stranke u registar političkih stranaka (čl. 14) ili odbije da izvrši upis promena (čl. 15), ovlašćeno lice političke stranke ili ovlašćeno lice političke stranke u osnivanju ima pravo da pokrene upravni spor pred Vrhovnim sudom Srbije.

Član 17

Politička stranka je dužna da Ministarstvo pravde obavesti o učlanjenju te stranke u međunarodnu organizaciju i o nazivu te organizacije radi upisa tog podatka u registar političkih stranaka.

IV Brisanje iz registra i zabrana rada političke stranke

Član 18

Politička stranka se briše iz registra ako organ utvrđen statutom stranke donese odluku o prestanku rada stranke i ako je političkoj stranci zabranjen rad.

Lice koje je ovlašćeno da zastupa i predstavlja stranku dužno je da pismenim putem obavesti Ministarstvo pravde o prestanku rada stranke u roku od 15 dana od donošenja takve odluke od strane nadležnog organa stranke.

Član 19

Zabranu rada političke stranke izriče Ustavni sud Srbije posle sprovođenja propisanog postupka u skladu sa Ustavom i Zakonom o postupku pred Ustavnim sudom Srbije i pravnom dejstvu njegovih odluka.

Postupak za zabranu rada političke stranke pokreće javni tužilac u slučaju osnovane sumnje: da politička stranka svojim delovanjem ima za cilj nasilno menjanje Ustavom utvrđenog poretka; narušavanje teritorijalne celokupnosti i nezavisnosti Republike Srbije; da krši Ustavom zajamčene slobode i prava čoveka i građanina; da svojim delovanjem izaziva i podstiče nacionalnu, rasnu i versku netrpeljivost i mržnju; da osniva tajne, vojne ili paravojne organizacije; da je povezana sa takvim organizacijama ili da krši član 4. ovog zakona.

Nadležni organ može sprovesti postupak za zabranu rada samo pojedinih ogranaka stranke, odnosno nadležni organ može izreći zabranu rada i raspuštanje samo pojedinih ogranaka stranke u slučaju da se utvrdi da aktivnosti tih ogranaka stranke podležu odgovornosti.

Nadležni organ može da pokrene postupak za zabranu rada samo pojedinih ogranaka stranke, odnosno nadležni organ može da izrekne zabranu rada i raspuštanje samo pojedinih ogranaka stranke i u slučaju kršenja odredbi člana 5. stav 3. i 4. ovog zakona.

V Prelazne i završne odredbe

Član 20

Danom stupanja na snagu ovog zakona, sve političke stranke koje su upisane u registar političkih stranaka podležu obavezi preregistracije, u skladu sa odredbama ovog zakona, najkasnije u roku od šest meseci.

Obavezi iz prethodnog stava ne podležu one političke stranke koje su od 1990. godine imale svoje predstavnike u Narodnoj skupštini Republike Srbije u bilo kom sazivu, bez obzira da li su na izborima učestvovale u koaliciji ili samostalno.